B ჰეპატიტის ვაქცინაცია: უხილავი საფრთხე და პირველი „ანტისიმსივნური“ აცრა
რომელიც ღვიძლს აზიანებს. მიუხედავად იმისა, რომ ვირუსი უხილავია და ხშირად უსიმპტომოდ მიმდინარეობს, მისი პრევენცია დღეს სრულად შესაძლებელია. B ჰეპატიტის საწინააღმდეგო ვაქცინა მედიცინის ერთ-ერთი უდიდესი მიღწევაა, რომელსაც ხშირად „კიბოს საწინააღმდეგო პირველ ვაქცინასაც“ უწოდებენ.
რა არის B ჰეპატიტი და რატომ არის ის მაღალი რისკის მატარებელი?
B ჰეპატიტის ვირუსი (HBV) გადაედება ინფიცირებული ადამიანის სისხლთან ან სხვა ბიოლოგიურ სითხეებთან კონტაქტით (მაგალითად: დაუცველი სქესობრივი კავშირი, არასტერილური სამედიცინო/სტომატოლოგიური ინსტრუმენტები, ტატუირება, დედისგან შვილზე მშობიარობის დროს).
ვირუსი განსაკუთრებით საშიშია მისი გრძელვადიანი შედეგების გამო. ინფექცია შეიძლება იყოს მწვავე (მოკლევადიანი), მაგრამ ხშირ შემთხვევაში ის ქრონიკულ სახეს იღებს.
მთავარი რისკები მოიცავს:
-
ღვიძლის ციროზს: ღვიძლის ჯანსაღი ქსოვილის ნაწიბუროვანი ქსოვილით ჩანაცვლება, რაც ორგანოს ფუნქციონირებას აჩერებს.
-
ჰეპატოცელულურ კარცინომას (ღვიძლის კიბო): ქრონიკული B ჰეპატიტი ღვიძლის კიბოს განვითარების წამყვანი მიზეზია.
-
მაღალ სიცოცხლისუნარიანობას: ვირუსს შეუძლია ადამიანის ორგანიზმის გარეთ, საგნების ზედაპირზე, 7 დღემდე იცოცხლოს და შეინარჩუნოს ინფიცირების უნარი.
ვაქცინაციის კალენდარი და ვადები
B ჰეპატიტის საწინააღმდეგო ვაქცინაცია უსაფრთხო და 98-100%-ით ეფექტურია. საქართველოში, ისევე როგორც მსოფლიოს უმეტეს ქვეყნებში, ის ეროვნული იმუნიზაციის კალენდრის სავალდებულო ნაწილია.
ბავშვების იმუნიზაცია
ჩვილებისთვის ვირუსი ყველაზე დიდ საფრთხეს წარმოადგენს (ინფიცირების შემთხვევაში 90%-ში ქრონიკულ ფორმაში გადადის), ამიტომ დაცვა დაბადებიდანვე იწყება:
-
პირველი დოზა: კეთდება სამშობიაროში, დაბადებიდან პირველი 24 საათის განმავლობაში.
-
შემდგომი დოზები: კეთდება მე-2, მე-3 და მე-4 თვეზე (ექვსკომპონენტიანი ვაქცინის შემადგენლობაში).
მოზრდილების ვაქცინაცია
თუ არ ხართ აცრილი ბავშვობაში, ვაქცინაციის ჩატარება ნებისმიერ ასაკშია შესაძლებელი. სტანდარტული სქემა 3 დოზას მოიცავს:
| დოზა | დროის ინტერვალი | დანიშნულება |
| I დოზა | შერჩეულ დღეს | იწყებს იმუნური პასუხის ფორმირებას |
| II დოზა | პირველი დოზიდან 1 თვის შემდეგ | აძლიერებს ანტისხეულების გამომუშავებას |
| III დოზა | პირველი დოზიდან 6 თვის შემდეგ | უზრუნველყოფს გრძელვადიან, მყარ იმუნიტეტს |
იმუნიტეტის ხანგრძლივობა და რევაქცინაცია
ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული კითხვაა: რამდენ ხანს გვიცავს ვაქცინა და მჭირდება თუ არა თავიდან აცრა (ბუსტერ დოზა)?
ჯანმრთელი ადამიანებისთვის რევაქცინაცია (ბუსტერ დოზა) რეკომენდებული არ არის.
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) და დაავადებათა კონტროლის ცენტრის (CDC) კვლევებით დასტურდება, რომ სამდოზიანი სრული კურსის ჩატარების შემდეგ ორგანიზმი გამოიმუშავებს მყარ იმუნურ მეხსიერებას. მაშინაც კი, თუ წლების შემდეგ სისხლში ანტისხეულების (Anti-HBs) დონე იკლებს, უჯრედულ დონეზე იმუნური მეხსიერება ნარჩუნდება. ვირუსთან კონტაქტისას ორგანიზმი მყისიერად იწყებს დამცავი ანტისხეულების გამომუშავებას. იმუნიტეტი, როგორც წესი, მთელი სიცოცხლე ნარჩუნდება.
გამონაკლისები და მაღალი რისკის ჯგუფები:
რევაქცინაცია ან ანტისხეულების ტიტრის პერიოდული კონტროლი შესაძლოა დასჭირდეთ მხოლოდ მაღალი რისკის ჯგუფებს. მათ შორის:
-
ჰემოდიალიზზე მყოფ პაციენტებს;
-
იმუნოდეფიციტის მქონე პირებს (მაგ. აივ ინფიცირებულებს);
-
სამედიცინო პერსონალს, რომელსაც მუდმივი პროფესიული შეხება აქვს სისხლთან (კონკრეტული გაიდლაინების მიხედვით).
მთავარი გზავნილი: B ჰეპატიტის ვაქცინა არის მარტივი, უსაფრთხო და ეფექტური გზა ღვიძლის მძიმე დაავადებების და კიბოს თავიდან ასაცილებლად. თუ არ იცით თქვენი ვაქცინაციის სტატუსი, შეგიძლიათ ჩაიტაროთ სისხლის მარტივი ანალიზი Anti-HBs ანტისხეულებზე და აუცილებლობის შემთხვევაში დაიწყოთ იმუნიზაციის კურსი.