ღვიძლის ჯანმრთელობის ორი მხარე: ახალი დამცავი მექანიზმები და ფარული საფრთხეები
უახლესი კვლევები გვიჩვენებს როგორც ორგანიზმის შინაგან დამცავ მექანიზმებს, ისე თანამედროვე ცხოვრების წესთან დაკავშირებულ მოულოდნელ საფრთხეებს.
ჰორმონი GDF15: ღვიძლის ფარი ანთების წინააღმდეგ
ჟურნალ Cell Metabolism-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევის თანახმად, ჰორმონი GDF15, რომელიც აქამდე ძირითადად მადის დათრგუნვისა და წონის დაკლების ხელშეწყობის უნარით იყო ცნობილი, ღვიძლს მძიმე ანთებისგან იცავს.
მეცნიერებმა აღმოაჩინეს აქამდე უცნობი „ტვინ-ღვიძლის“ დამცავი მექანიზმი:
-
მოქმედების პრინციპი: ჰორმონი ააქტიურებს ნერვული სისტემის სიგნალებს, რომლებიც ასტიმულირებენ გლუკოკორტიკოიდების (სტეროიდული ჰორმონების) გამომუშავებას. სწორედ ეს ნივთიერებები ამცირებენ ანთებას და ანელებენ ღვიძლში ნაწიბუროვანი ქსოვილის წარმოქმნას.
-
დამოუკიდებელი ეფექტი: აღსანიშნავია, რომ ეს დამცავი ეფექტი მოქმედებს სხეულის წონის კლების, საკვების მიღებისა თუ ღვიძლში ცხიმის დონის ცვლილებისგან დამოუკიდებლად.
-
ფიბროზის შენელება: ღვიძლის მძიმე ცხიმოვანი დაავადების მქონე თაგვებზე ჩატარებულმა ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ GDF15-ს შეუძლია იმუნური უჯრედების ნაკლებად აგრესიულ მდგომარეობაში გადაყვანა. ამან შეანელა ფიბროზის (ჯანსაღი ქსოვილის ნაწიბუროვანით ჩანაცვლების) განვითარება.
ავტორები მიიჩნევენ, რომ ამ აღმოჩენამ შესაძლოა მეტაბოლურად ასოცირებული სტეატოჰეპატიტის (MASH) მკურნალობის სრულიად ახალ მეთოდებამდე მიგვიყვანოს. MASH ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადების საშიში ფორმაა, რომელმაც შესაძლოა ციროზი, ღვიძლის უკმარისობა და კიბო გამოიწვიოს.
მიკროპლასტმასი: ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადების ფარული მიზეზი
იმუნური მექანიზმების პარალელურად, მეცნიერებმა დაავადების განვითარების გარე, აქამდე აუხსნელი ფაქტორიც იდენტიფიცირეს. ჟურნალ Science Advances-ში გამოქვეყნებული კვლევის მიხედვით, საკვების შეფუთვაში არსებული მიკროპლასტმასი ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადების განვითარებას უწყობს ხელს.
ეს რისკი განსაკუთრებით მაღალია იმ ადამიანებში, რომლებიც რეგულარულად მოიხმარენ ბურგერებს, გაზიან სასმელებსა და სხვა მაღალკალორიულ საკვებს (რომლებიც ხშირად პლასტმასის კონტეინერებშია მოთავსებული).
ძირითადი მიგნებები:
-
პოლიეთილენის გავლენა: მეცნიერებმა შეისწავლეს პოლიეთილენი - საკვების შესაფუთად და სასმელების ჭიქებისთვის ყველაზე ფართოდ გამოყენებული პლასტიკი. აღმოჩნდა, რომ ის პირდაპირ ამძაფრებს ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადების სიმპტომებს.
-
დიეტის როლი: ცხიმით, ფრუქტოზითა და ქოლესტერინით მდიდარ რაციონთან კომბინაციაში, პოლიეთილენი დაავადების პროგრესირებას მნიშვნელოვნად აჩქარებს.
-
დამცავი მექანიზმების რღვევა: სივრცითი ტრანსკრიპტომიკის ტექნოლოგიის გამოყენებით გაირკვა, რომ მიკროპლასტმასი არღვევს ღვიძლის ბუნებრივ დაცვას და აღდგენის მექანიზმებს. კერძოდ, ის ააქტიურებს PPAR-∝ ცილას (რომელიც ლიპიდურ მეტაბოლიზმს არეგულირებს) და ნეგატიურ გავლენას ახდენს ANXA2 გენზე (რომელიც უშუალოდ მონაწილეობს ქსოვილების აღდგენაში).
მკვლევრები ხაზს უსვამენ, რომ ეს არის პირველი სამეცნიერო ნაშრომი, რომელმაც კონკრეტული კავშირი აჩვენა პოლიეთილენსა და ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადების განვითარებას შორის. გუნდი გეგმავს შემდგომ კვლევებს იმის გასარკვევად, შეუძლია თუ არა მიკროპლასტმასს დაავადების უფრო მძიმე ფორმებამდე, მათ შორის ფიბროზამდე მიყვანა.