„ზომბი უჯრედები“ ღვიძლში: მეცნიერებმა ცხიმოვანი დაავადების ახალი მიზეზი აღმოაჩინეს
ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადება წლების განმავლობაში მხოლოდ ცხოვრების წესსა და კვებასთან ასოცირდებოდა, თუმცა ჟურნალ Nature Aging-ში გამოქვეყნებული უახლესი კვლევა სრულიად ახალ ფაქტორზე მიგვითითებს: ჩვენივე იმუნური სისტემის „დაბერებულ“ უჯრედებზე.
რა არის იმუნური „ზომბი უჯრედები“?
კვლევის მიხედვით, მთავარი როლი ეკუთვნით სპეციფიკურ იმუნურ უჯრედებს — მაკროფაგებს. ნორმალურ მდგომარეობაში ისინი ორგანიზმის „მწმენდავები“ არიან, თუმცა ასაკთან ერთად ზოგიერთი მათგანი გადადის ე.წ. სენესცენტურ (დაბერებულ) მდგომარეობაში.
მეცნიერებმა მათ „ზომბი უჯრედები“ შეარქვეს, რადგან:
-
ისინი წყვეტენ თავიანთი პირდაპირი ფუნქციის შესრულებას.
-
არ კვდებიან, რათა ადგილი ახალ უჯრედებს დაუთმონ.
-
გროვდებიან ქსოვილებში და გამოყოფენ მავნე ნივთიერებებს, რომლებიც იწვევს ქრონიკულ ანთებას.
კვლევის შოკისმომგვრელი ციფრები
კალიფორნიის უნივერსიტეტის მკვლევარებმა აღმოაჩინეს, რომ ამ უჯრედების პროპორცია ღვიძლში ასაკთან ერთად დრამატულად იზრდება:
-
ახალგაზრდებში: „ზომბი უჯრედების“ რაოდენობა მხოლოდ 5%-ს შეადგენს.
-
ხანდაზმულებში: ეს მაჩვენებელი 60-80%-მდე აღწევს.
სწორედ ეს მაჩვენებელი ემთხვევა იმ პერიოდს, როდესაც ადამიანებში ქრონიკული დაავადებები და ღვიძლის ფუნქციის დარღვევა მასობრივად იჩენს თავს.
ქოლესტერინი: „ზომბირების“ კატალიზატორი
კვლევამ კიდევ ერთი საინტერესო კავშირი გამოკვეთა: ქოლესტერინის მაღალი დონე. ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ ჭარბი ქოლესტერინი აიძულებს ჯანსაღ მაკროფაგებს, ნაადრევად დაბერდნენ და „ზომბებად“ იქცნენ. ეს ხსნის იმას, თუ რატომ აქვთ მეტაბოლური დარღვევების მქონე პირებს ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადების ასეთი მაღალი რისკი.
რევოლუციური ექსპერიმენტი: მკურნალობის ახალი იმედი
თაგვებზე ჩატარებულმა ექსპერიმენტმა ფანტასტიკური შედეგი აჩვენა: როდესაც მეცნიერებმა ორგანიზმიდან მხოლოდ ეს „ზომბი უჯრედები“ ამოიღეს, ღვიძლის ჯანმრთელობა საგრძნობლად გაუმჯობესდა.
ყველაზე საგულისხმო კი ისაა, რომ ეს გაუმჯობესება მოხდა დიეტის შეცვლის გარეშეც კი. ეს ნიშნავს, რომ მომავალში შესაძლოა შეიქმნას მედიკამენტები (სენოლიტიკები), რომლებიც მიზანმიმართულად გაანადგურებენ დაბერებულ უჯრედებს და დაუბრუნებენ ღვიძლს ახალგაზრდობას.
რას ნიშნავს ეს ჩვენთვის?
ეს აღმოჩენა სცილდება მხოლოდ ღვიძლის პრობლემებს. ვინაიდან „ზომბი უჯრედები“ ქრონიკული ანთების წყაროა, მათი მართვა შესაძლოა გასაღები აღმოჩნდეს სხვა ასაკობრივი დაავადებების სამკურნალოდაც.
შეჯამება: სანამ მეცნიერები მუშაობენ „ზომბი უჯრედების“ საწინააღმდეგო წამალზე, ჩვენი მთავარი იარაღი ისევ ქოლესტერინის კონტროლი და ჯანსაღი მეტაბოლიზმის შენარჩუნებაა, რათა მაქსიმალურად შევაფერხოთ ჯანსაღი უჯრედების ამ მავნე მდგომარეობაში გადასვლა.